Micorhiza's, een grieks woord voor wortelschimmels die de wortels van planten koloniseren, bijna elke in de natuur levende plant maakt gebruik van bodemschimmels om aan de noodzakelijke voedingsstoffen te komen. Ze vormen a.h.w. een levende verbinding tussen de aktieve worteldelen van de plant en het hele systeem van bodemleven, ( bodem-ecologie), ze leven van de voedingsstoffen die de planten aanmaken uit zonlicht, met name suikers ontvangen ze van de planten en ze reiken in ruil water , in droge tijden, en voedingsstoffen aan uit het organisch materiaal dat zich in de bodem bevindt. In natuurlijke gebieden komen mycorrhizae echt overal voor en zij gaan een symbiose ( wederzijds verplichtende relatie) aan met de meeste plantensoorten.

Sally Smith van de universiteit van Adelaide schreef het volgende artikel:

Mycorrhiza, de nuttige schimmels die planten voeden

De meeste planten hebben niet alleen wortels, zij hebben ook mycorrhiza. Mycorrhiza zijn schimmels die in een harmonische verhouding met plantenwortels leven. Dit is een symbiose waarin de schimmels de plant van extra voedingsmiddelen uit de grond voorziet, vooral fosfor en zink, in ruil voor suikers die door de plant worden verstrekt.

Ongeveer 80% van alle planten, inclusief de meeste gewassen geteeld door de mens en vele bomen, herberg de schimmels als integrale en normale component van hun wortelsystemen.

Er zijn ongeveer 150 soorten van de schimmels, welke een kleine voorkeur voor verschillende grondtypes en milieus kunnen hebben. Maar in het algemeen kunnen zij allemaal de wortels van alle vatbare planten koloniseren.

Sommige planten, vooral bomen (zoals Eucalyptussen), orchideeën en sommige heidestruiken, heb een verschillend type van symbiotische schimmel die op soortgelijke wijze werken als mycorrhiza.

Er worden meerdere soorten mycorrhiza onderscheiden:

1.Endotrofe mycorrhiza, zoals die bij o.a.orchideeën voorkomt. Hierbij dringen de schimmeldraden in de schorscellen van de plantenwortel. Als de plant daarnaast ook oude schimmeldraden in de plantencellen verteerd, waardoor ook eiwitten voor de plant beschikbaar komen, wordt van mycotrofie gesproken.

2.Ectotrofe mycorrhiza, zoals bij dennen en berken. Hierbij groeien de schimmeldraden alleen om de buitenkant van de plantenwortel heen. Hierbij dringen de schimmeldraden in de intercellulaire ruimten en dus niet in de cellen van het schorsweefsel van de plantenwortel. Een voorbeeld hiervan is de truffel.

Bij het vermeerderen en aanplanten van plantensoorten, die samenleven met een mycorrhiza, is het noodzakelijk dat deze ook aanwezig is. Daarom moet bij het zaaien steeds grond met de daarin voorkomende mycorrhiza gebruikt worden en/of bij het planten besmette (gemycorrhizeerde) grond aan het plantgat worden toegevoegd. Ook mag direct na het planten nooit water gegeven worden, omdat dat de mycorrhiza op de wortels kan beschadigen, bijvoorbeeld bij het planten van een beuk.

Ectomycorrhizaschimmels

Symbiose van planten met ectomycorrhizaschimmels bestaat al 50 miljoen jaar. In fossielen uit Canada werden worteltjes van een dennensoort gevonden met daarin overblijfselen van ectomycorrhiza-schimmels. De schimmeldraden van ectomycorrhiza schimmels groeien in en om de worteltopjes van boomwortels. Zulke worteltopjes heten ectomycorrhiza's of gemycorrhizeerde worteltopjes. Binnen in de boomwortels groeien de hyphen tussen de wortelcellen en vormen daar het hartig net. Aan de buitenkant vormen de schimmeldraden een mantel die de groei van wortelharen onderdrukt.

Endomycorrhizaschimmels

Het meest voorkomende en voor de land- en tuinbouw belangrijkste groep is de endotrophe vesikulaire-arbuskulaire (VA)-mycorrhiza. Karakteristiek voor de endo-mycorrhiza is het uitgestrekte myceliumgroei in de wortelhuid en de vorming van miljoenen kleine visikels en arbuskels. Dit zijn opslagmedia voor water en voedingsstoffen. De schimmelpartners van de VA-mycorrhiza behoren tot de families van Acaulospora, Gigaspora, Glomus en Sclerocystis uit de familie van de Endogonaceae. Uit onderzoek bij een groot aantal plantensoorten is gebleken, dat de VA-mycorrhiza in staat is de plantengroei te bevorderen. Dit effect berust ook op het vermogen van de VA-mycorrhiza in fosfaatarme bodem aan de planten toch nog fosfaat toe te voegen. Echter is dit effect bij de diverse plantensoorten verschillend.

Kan ik mycorrhiza in grond of wortels zien?

Micorrhiza kunnen niet worden gezien tenzij de wortel wordt bewerkt en onder een microscoop bekeken wordt. De schimmels veroorzaken geen ziekte, geen verkleuring of wortelvervorming. Dit maakt het moeilijk om te bepalen of zij in de wortels of de grond aanwezig zijn. De kans is groot dat ze aanwezig zijn, druk bezig het gewas te en de stabiliteit van de grond te verbeteren. Een gebrek aan Micorrhiza zal de plantengroei verminderen.

Hoe werkt de schimmel-plant relatie?

Micorrhiza breidt het systeem van de plantenwortels uit en dit gehele systeem (schimmel plus plant) kan de grondvoedingsmiddelen effectiever exploiteren dan de plant alleen.

Sommige voedingsmiddelen, zoals fosfor (p) en zink (Zn), bewegen zeer langzaam in de grondoplossing. Wanneer een plant deze voedingsmiddelen uit de grond bij de wortel op neemt, kan het een poosje duren alvorens zij worden vervangen aan de worteloppervlakte. Rond de wortel kan hierdoor een voedingsgebrek ontstaan wat opname van voedingsstoffen door de plant zal vertragen.

De schimmels groeien de grond in, soms verscheidene centimeters van de wortel en nemen daar voedingsmiddelen op waar zij nog ruim beschikbaar zijn. De schimmelbundels (hyphae) vervoeren de voedingsmiddelen dan snel terug naar de plant. Een soort snel transportsysteem welke de langzame beweging in de grond vervangt. De plant kan hierdoor periodes van droogte nog beter opvangen aangezien het snelle transportsysteem de langzame beweging van voedingsmiddelen in droge grond vervangt. Er is geen goed bewijsmateriaal dat de schimmels ook werkelijk water vervoeren.

Hyphae zijn zeer smalle (slechts ongeveer 10 miljoenste deel van een meter in doorsnee, of minder). Dit betekent dat zij een reusachtige oppervlakte voor absorptie van voedingsmiddelen hebben en in grondporiën kunnen kruipen die niet toegankelijk zijn voor wortels, die 10 keer dikker dan een schimmelhypha zijn.

De voordelen hebben hun prijs, omdat de schimmel suikers vergt die door de plant worden verstrekt. In de meeste omstandigheden produceert de plant suikerreserves, welke op een heel goede manier geïnvesteerd kunnen worden in de steun die de schimmels verschaffen. Dit resulteert in een verbeterde voedselopname en een efficiënter gebruik van meststoffen.

Werken alle planten samen met schimmel?

Ongeveer 80% van alle plantensoorten, met inbegrip van vele belangrijke gewassen, vormen een symbiose met mycorrhiza. Sommige plantensoorten welke geen symbiose vormen met mycorrhiza zijn leden van de koolfamilie, lupinen en bieten.

Andere families van landbouwgewassen ontvangen de schimmels, maar de mate van samenwerking is veranderlijk en heeft vaak op de snelheid van de wortelgroei en ontwikkeling van wortelharen door de plant en op grondvoorwaarden betrekking, en in het bijzonder op voedingsconcentraties.

het uitblijven van een samenwerking betekent niet dat de voordelige schimmels afwezig zijn. Micorrhiza zal zich in alle gastheergewassen, ongeacht de ontvankelijkheid van het gewas, blijven vermenigvuldigen.

Hoe wordt Mycorrhiza beïnvloed door de kwaliteit van de grond?

Om te groeien en zich voort te planten hebben Micorrhiza gastheren nodig. Zij kunnen echter overleven in een slapende vorm in de meeste grondtypes en uiteenlopende klimatologische omstandigheden wereldwijd, met inbegrip van heet en droog, natte en bevroren gronden.

Zij zijn aanwezig in gronden van alle texturen, van zandgronden tot kleigronden en van elke zuurgraad. Een variëteit aan soorten is gewoonlijk aanwezig, aangepast aan de lokale omstandigheden.

De sporen en wortelfragmenten welke de schimmels bevatten kunnen zeer goed in hete omstandigheden overleven zolang de grond droog is. De sporen zullen actief worden in vochtige omstandigheden, maar als de gastheerplanten afwezig zijn, zullen zij sterven.

Verstoring van de grond heeft een negatieve invloed op de functie van mycorrhiza. Het verbreekt schimmeldraden in de grond en vernietigt hun verbinding met de plant waardoor hun functie, het verhogen van de voedselopname, verloren gaat.

Het samenpersen van grond vermindert niet alleen de wortelgroei, maar het functioneren van de mycorrhiza. Er wordt nog onderzocht hoe de schimmeldraden door samengeperste grond groeien en of sommige schimmels dit beter kunnen doen dan anderen.

Hoge dosis meststoffen, en dan met name fosfor, verminder de afhankelijkheid van de plant aan de functie van de schimmels en kan de schimmelbevolking ook verminderen. Het effect varieert met de ontvankelijkheid van het gewas.

Werken Mycorrhiza samen met andere grondorganismen?

Mycorrhiza concurreert met andere organismen voor voedingsstoffen en vergroten daardoor de capaciteit van hun gastheerplanten om te concurreren om deze voedingsmiddelen. Mycorrhiza kunnen de weerstand van planten tegen sommige ziekten verhogen en kan wortelschade door ongedierte compenseren en kan waarschijnlijk een directe negatief effect op ziekte veroorzakende organismen hebben.

Mycorrhiza nader bekeken

Een schimmels die een symbiotische relatie aangaat tussen de plant en de wortels. In de laatste 20 jaar zijn wetenschappers gaan onderzoeken of het mogelijk is om de schimmels te cultiveren en als extra boost te kunnen gebruiken bij produceren van het gewas. Echter maar de laatse 10 jaar is ontdekt dat er zich een belangerijke rol afspeelt tussen de plant en de schimmels. Nu zijn ze er de laaste jaren in geslaagd om deze ook voor de hobbyist beschikbaar te stellen. 95% van alle planten vormen micorrhizae, tenzij ze ze verdringen. In de natuur is het dus eerder een regel dan een uitzondering.Echter door het gebruik van chemische voeding worden deze essentiele schimmels verdreven.

De gastheer zorgt ervoor dat de schimmels de nodige koolstof componenten ter beschikking hebben in de vorm van suikers en aminozuren. De schimmel zorgt ervoor dat zijn drager dan een verhoogde opname heeft van stikstof, fosfor, sporenelementen en water. De schimmels blijft zeer waardevol te zijn voor de efficiente opname van fosfor. De plant gebruikt deze elementen om de photosynthese te verhogen wat op zijn beurt weer extra suikers oplevert voor de schimmels.

De schimmels hebben ook een nuttige functie voor bacterieen die aanwezig zijn in de aarde. Sommige koolstof deeltjes worden door de plant in de aarde afgezet, waar die nu gevoed wordt aan de bacterieen. Extra koolstof wordt gebuikt om de schimmels te voeden. De bacterieen zetten op hun beurt organische stof om tot op een punt waar het beschikbaar is voor de schimmels, of onmiddelijk opgenomen door de plant via de schimmels.

De schimmels groeien in de cellen van de wortels van de plant, waar het zich een nieuw compartiment gaat vormen De schimmels breken niet door het celmembraan. Deze wand zorgt ervoor dat de schimmels niet in direct contact staan met de gastheer. De schimmel produceert vanuit haar compartimentje een arbuscule, een kleine boom zeg maar met veel hyphae die zo het oppervlak aanzienlijk verhoogt voor de opname van voedingsstoffen voor de plant.

De arbuscules overleven zo een 15-tal dagen. Wanneer de schimmel afsterft vormt er zich een dun laagje tussen de cellen. Wetenschappers denken dat die dan dienst doen als opslagruimte, althans voor sommige soorten planten. De ruimtes worden nu ook gebruikt voor de aanmaak van micronutienten.

Natuurlijk blijven de wortels van de plant groeien en zorgen ze voor nieuwe kolonisatie.

Ondertussen zorgen de vertakkingen van de schimmels voor enkele millimeters meer aan oppervlakte op de wortels. Ze leggen zelf vooraden aan van de moeilijk opneembare compenten zoals fosfor, zinc en koper. Andere voedingsstoffen die de schimmels opnemen en naar de plant sturen zijn : stikstof, zwavel, magnesium, ijzer en kalium.

Mycorrhizae zorgt ervoor dat de fosfor die nog niet opneembaar is voor de plant onmiddellijk wordt omgezet. Zo voorkomen ze ook dat de fosfor geen verbindingen maakt met andere elementen zodat hij niet opneembaar wordt.

Sommigen denken dat de schimmels samen met de grondbactrieen de voedingstoffen in een geheel andere vorm aan de plant aanbieden. In de vorm van humuszuur. Dat zuur is het belangerijkste component van compost en ander vergaand materiaal. Humuszuur bestaat uit lange ketens moleculen. de moleculen kunnen echter niet door de celwand maar de schimmels kunnen dat wel. De bacterieen kunnen deze ketens via de hyphae van de schimmels rechtstreeks de plant in sturen. Zonder deze tussenkomst zou de plant zelf zijn ketens moeten aanmaken.

Mycorrhiza schimmels zijn hier te koop : [1]